تابلو برق آسانسور (Elevator Control Panel)

تابلو برق آسانسور یکی از حیاتی‌ترین اجزای سیستم حمل‌ونقل عمودی در ساختمان‌های مسکونی، تجاری و صنعتی است. در این تابلو کنترل کلیه عملکردهای مربوط به حرکت، توقف، ایمنی و ارتباط را باید در نظر گرفت. طراحی صحیح، ایمنی بالا و عملکرد پایدار تابلو برق آسانسور، تضمین‌کننده کارکرد مطمئن و ایمن آسانسور است.


تابلو آسانسور

تابلو برق آسانسور مجموعه‌ای از تجهیزات کنترلی و حفاظتی است که در یک محفظه فلزی نصب شده و وظیفه مدیریت و اجرای دستورات سیستم آسانسور را دارد. این تابلو معمولاً در موتورخانه آسانسور (یا بالای چاه آسانسور در نوع بدون موتورخانه) نصب می‌شود و با اجزای مکانیکی مانند موتور، گیربکس، درب طبقات، سنسورها، سیستم نجات اضطراری و پنل کابین در ارتباط است.


اجزای اصلی تابلو برق آسانسور

  1. کنترلر آسانسور (Elevator Controller):

    • مغز اصلی سیستم که با استفاده از میکروپروسسور یا PLC عملکرد آسانسور را مدیریت می‌کند.

    • در مدل‌های جدید از کنترلرهای VVVF (Variable Voltage Variable Frequency) برای بهینه‌سازی حرکت استفاده می‌شود.

  2. درایو موتور (Drive):

    • برای کنترل دور و گشتاور موتور با صرفه‌جویی در مصرف انرژی.

    • در آسانسورهای مدرن با موتورهای گیرلس (Gearless) استفاده می‌شود.

  3. منبع تغذیه اضطراری (UPS یا Battery Backup):

    • برای حفظ عملکرد سیستم در هنگام قطع برق و انجام عملیات نجات اضطراری.

  4. کلیدهای حفاظتی (MCB، MCCB، RCCB):

    • محافظت از مدارها در برابر اتصال کوتاه، نشتی جریان و اضافه بار.

  5. رله‌ها، تایمرها و کنتاکتورها:

    • برای اجرای فرمان‌های کنترلی مانند باز و بسته شدن درب‌ها، توقف، یا حرکت بین طبقات.

  6. HMI یا مانیتور وضعیت:

    • برای نمایش وضعیت سیستم و تنظیم پارامترها توسط تکنسین.

  7. مدارهای ایمنی:

    • شامل سنسورهای حدی، سوئیچ درب، فتوسل‌ها، مدار ترمز اضطراری و سیستم خطایابی.


انواع کنترل سرعت و دقت در طراحی تابلو برق آسانسور

نوع تابلو توضیحات
تابلو برق دو سرعته (2-Speed) قدیمی‌ترین نوع، مخصوص موتورهای دو سیم‌پیچه. حرکت اولیه ناگهانی دارد و مصرف انرژی بالاتر است.
تابلو برق VVVF کنترل حرکت با اینورتر، حرکت نرم‌تر، توقف دقیق، مصرف انرژی کمتر. مناسب ساختمان‌های مدرن.
تابلو گیرلس با موتور PM بدون گیربکس، صدای بسیار کم، مناسب برج‌ها و ساختمان‌های بلند. نیازمند درایو تخصصی.
تابلو MRL (Machine Room Less) بدون نیاز به موتورخانه، طراحی فشرده و اقتصادی. استفاده بیشتر در ساختمان‌های جدید.

نکات مهم در طراحی و انتخاب تابلو برق آسانسور


استانداردهای بین‌المللی مرتبط با تابلو برق آسانسور


درایو یا اینورتر تابلو برق آسانسور

درایو آسانسور یا VVVF (Variable Voltage Variable Frequency) Drive، یک تجهیز الکترونیکی است که ولتاژ و فرکانس اعمال‌شده به موتور آسانسور را کنترل می‌کند.این تجهیز پیشرفته وظیفه کنترل دقیق سرعت موتور آسانسور را بر عهده دارد و با بهینه‌سازی عملکرد، باعث حرکت نرم‌تر، مصرف انرژی کمتر و عمر بالاتر تجهیزات مکانیکی می‌شود. با این تکنولوژی، آسانسور می‌تواند به‌صورت نرم و تدریجی شروع به حرکت کند، به آرامی متوقف شود و در طول مسیر با سرعت بهینه حرکت نماید.


مزایای استفاده از درایو در آسانسور

ویژگی مزیت
حرکت نرم و بدون شوک شروع و توقف تدریجی برای راحتی مسافر
کاهش مصرف انرژی تنظیم دور موتور متناسب با نیاز واقعی
افزایش عمر قطعات مکانیکی حذف ضربه‌های ناگهانی روی موتور و گیربکس
کاهش نویز و لرزش بهبود تجربه حرکتی، مخصوصاً در ساختمان‌های اداری یا بیمارستانی
پشتیبانی از سیستم نجات اضطراری (ARD) امکان نجات کابین در زمان قطع برق
قابلیت مانیتورینگ تنظیمات از راه دور، کنترل خطا و لاگ رویدادها

نحوه عملکرد اینورتر آسانسور

درایو با تبدیل برق AC ورودی به DC و سپس مجدداً به AC با فرکانس و ولتاژ متغیر، می‌تواند دقیقاً سرعت موتور را کنترل کند. با استفاده از سیگنال‌های ارسالی از تابلو کنترل، درایو:

  1. سرعت شتاب‌گیری اولیه را تعیین می‌کند

  2. موتور را تا سرعت نامی بالا می‌برد

  3. با نزدیک شدن به طبقه مقصد، سرعت را کاهش می‌دهد

  4. در زمان توقف، کابین را دقیق روی طبقه متوقف می‌سازد


اجزای اصلی یک کنترل دور موتور


انتخاب صحیح درایو برای آسانسور

انتخاب درایو مناسب باید بر اساس عوامل زیر انجام شود:


تفاوت اینورتر آسانسور با اینورتر صنعتی

مقایسه درایو آسانسور درایو صنعتی
کنترل موقعیت دقیق کابین بله خیر
پشتیبانی از سیستم نجات اضطراری بله معمولاً خیر
حرکت نرمی بالا (جلوگیری از تکان) بله در برخی مدل‌ها
بهینه‌سازی برای راه‌اندازی و توقف سریع دقیق اغلب کندتر
رابط کاربری اختصاصی آسانسور بله خیر

نگهداری و مراقبت از درایو آسانسور

  1. بررسی منظم خنک‌کننده و فن داخلی

  2. پاک‌سازی محیط از گردوغبار

  3. کنترل اتصالات الکتریکی و اتصالات زمین

  4. آپدیت نرم‌افزار کنترل درایو در صورت نیاز

  5. ثبت لاگ‌های خطا جهت پیشگیری از خرابی بزرگ‌تر

درایوهای نسل جدید به‌سمت هوشمندسازی، مصرف بهینه‌تر انرژی، خودتشخیص خرابی، اتصال به IoT و یادگیری از رفتار حرکت کاربران در حال پیشرفت هستند. استفاده از الگوریتم‌های AI برای پیش‌بینی خطا، یادگیری الگوی بار و بهینه‌سازی مصرف انرژی به‌زودی تبدیل به یک استاندارد خواهد شد.


مثال‌هایی از پروژه‌های کاربردی تابلو برق آسانسور

  1. ساختمان‌های مسکونی بلندمرتبه (بالای 10 طبقه): استفاده از تابلوهای VVVF یا گیرلس.

  2. برج‌های تجاری: استفاده از تابلوهای هوشمند با ارتباط با سیستم BMS.

  3. بیمارستان‌ها: تابلو آسانسور مجهز به سیستم نجات اضطراری با UPS مستقل.

  4. مراکز صنعتی و باربری: تابلوهای مخصوص آسانسور باری با توان بالا و ایمنی مضاعف.

  5. پارکینگ‌های طبقاتی: تابلوهایی با قابلیت پاسخگویی سریع به ترافیک بالا.


نتیجه‌گیری

چگونگی ساخت تابلو برق برای افزایش ضریب اطمینان و ایمنی مصرف کنندگان آسانسور بسیار قابل اهمیت است . انتخاب مناسب‌ترین تابلو، متناسب با نوع ساختمان و نیازهای بهره‌برداری، تأثیر مستقیم بر کیفیت، طول عمر و صرفه‌جویی در مصرف انرژی سیستم دارد. در طراحی تابلو برق آسانسور باید به استانداردها، تکنولوژی‌های نوین، و قابلیت‌های ارتباطی توجه شود تا عملکردی قابل‌اعتماد و امن حاصل گردد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *